Çekme mesafesi, binanın parsel sınırlarından ve yoldan ne kadar içeride yapılması gerektiğini gösteren mesafedir. İmar durum belgesinde ön bahçe, yan bahçe ve arka bahçe mesafeleri olarak yer alır. Halk arasında “çekme”, “bahçe mesafesi” veya “yapı yaklaşma sınırı” da denir.
Ön, yan ve arka bahçe
- Ön bahçe: Binanın yola bakan cephesi ile parselin yol sınırı arasında bırakılan mesafe.
- Yan bahçe: Binanın yan komşu parsel sınırlarına olan mesafesi. Bitişik nizamda yan bahçe bırakılmaz.
- Arka bahçe: Binanın arka komşu sınırına olan mesafesi.
Planda veya plan notlarında ayrıca belirtilmemişse yönetmelikteki asgari mesafeler uygulanır. Ayrık nizamda bu mesafeler genel olarak ön bahçe için 5 m, yan bahçe için 3 m olarak bilinir; arka bahçe mesafesi ise yönetmelikteki kurala göre hesaplanır. Kesin değerler için parselin kendi imar durumuna bakılmalıdır.
Çekme mesafesi kullanılabilir alanı nasıl etkiler?
TAKS size en fazla ne kadar taban alanı yapabileceğinizi söyler; çekme mesafeleri ise bu tabanın parsele gerçekten sığıp sığmadığını belirler. Dar veya düzensiz parsellerde çekme mesafeleri, TAKS’ın izin verdiği alanın tamamını kullanmayı engelleyebilir.
Örnek: Yola cephesi 16 m olan bir parselde yan bahçeler 3’er metre ise binanın cephesi en fazla 16 − 3 − 3 = 10 m olabilir. Parselin derinliği 30 m olsun; ön bahçe 5 m ve (örnek olarak) arka bahçe 5 m ise bina derinliği en fazla 20 m olur. Çekme mesafelerinden kalan alan 10 × 20 = 200 m²’dir. TAKS daha fazlasına izin verse bile bina tabanı 200 m²’yi geçemez.
Köşe parsellerde durum
İki yola cephesi olan köşe parsellerde her iki yol tarafında da ön bahçe mesafesi aranabilir. Bu, bina yerleşimini beklenenden daha çok daraltabilir; köşe parsel alırken bu noktayı imar durumundan kontrol edin.
Nereden öğrenirim?
Çekme mesafeleri imar durum belgesinde ve plan notlarında yazar. Belgeyi belediyeden nasıl alacağınızı imar durumu nasıl öğrenilir rehberinde anlattık. Taban ve toplam inşaat alanını kabaca görmek için emsal hesaplayıcıyı kullanabilirsiniz.